18 września 2018
Ogłoszenie
Strona główna - Choroby - Ból brzucha – jeden z podstawowych objawów celiakii
Ból brzucha w celiakii

Ból brzucha – jeden z podstawowych objawów celiakii

Celiakia to choroba genetyczna polegająca na trwałej nietolerancji glutenu – białka obecnego m.in. w pszenicy, życie, jęczmieniu, owsie, pszenżycie, orkiszu czy kamucie. U osób z celiakią spożywanie ww. zbóż powoduje przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita cienkiego i zanik kosmków jelitowych. Często wiąże się to z wystąpieniem bardzo różnorodnych dolegliwości1. Ból brzucha będzie jednym z podstawowych objawów choroby – ale niestety nie jedynym…

Celiakia – objawy choroby wynikają z zaniku kosmków jelitowych

Jelito cienkie osoby zdrowej pokrywają drobniutkie kosmki jelitowe. Struktury te pełnią w organizmie niezwykle ważną funkcję – zwiększają powierzchnię chłonną jelita, ułatwiając tym samym przyswajanie składników odżywczych z pokarmu, suplementów diety czy leków.
U osoby cierpiącej na celiakię kosmki jelitowe ulegają natomiast niemal całkowitej degradacji, a błona śluzowa jest nieustannie podrażniana i niszczona.

Powierzchnia jelita cienkiego, pozbawiona kosmków jelitowych, nie jest w stanie wchłonąć składników odżywczych – białek, tłuszczów, węglowodanów, soli mineralnych i witamin1. W organizmie chorego występują więc liczne niedobory pokarmowe. Zaburzone wchłanianie leków uniemożliwia też skuteczną terapię chorób współwystępujących. Niedożywienie oraz toczący się w jelicie nieustanny stan zapalny będzie przyczyną wielu dolegliwości. Jakich?

Problemy gastryczne i inne dolegliwości występujące przy celiakii

Klasyczna postać celiakii daje przede wszystkim objawy ze strony układu pokarmowego. Chorobie towarzyszą ból brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia i wymioty. W przypadku dzieci często obserwuje się też zahamowanie wzrostu. Obecnie częściej mamy jednak do czynienia z nieklasyczną postacią trwałej nietolerancji glutenu, w której na pierwszy plan wysuwają się objawy pozajelitowe2. Chora osoba może np. borykać się z uporczywą anemią czy osteoporozą, mieć wysypkę, problemy z płodnością, obniżone libido czy zaburzenia erekcji.

Celiakia może niestety przebiegać też zupełnie bezobjawowo. Choroba jest wówczas trudna do uchwycenia – diagnozuje się ją przypadkiem (przy okazji innych badań) lub wtedy, gdy wiadomo, że pacjent znajduje się w grupie ryzyka, a więc np. ma krewnych z trwałą nietolerancją glutenu.

Trwała nietolerancja glutenu – ważny czynnik genetyczny

W rozwoju celiakii kluczową rolę odgrywają geny z grupy HLA. U ok. 95% chorych na celiakię występują geny HLA-DQ2 i/lub DQ8. Ich obecność jest konieczna do tego, aby zachorować na trwałą nietolerancję glutenu. I właśnie dlatego jedynym narzędziem potrafiącym jednoznacznie wykluczyć chorobę jest test genetyczny. Niekiedy sama obecność genów może jednak nie wystarczyć do zachorowania na celiakię1. Potrzebne jest jeszcze coś, co ją aktywuje. Tym zewnętrznym aktywatorem może być ciąża, silny stres, duży wysiłek fizyczny albo chwilowy spadek odporności.

Trzeba dodać, że celiakia może mieć charakter rodzinny. Ryzyko wystąpienia choroby jest większe u krewnych I stopnia (5-15%), szczególnie w przypadku predyspozycji genetycznej (obecność antygenów zgodności tkankowej HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8) – wtedy ryzyko to wzrasta nawet do 10-30%3.

Czy jest jakiś sposób na pozbycie się bólu brzucha i innych objawów celiakii?

Tak. Umożliwi to skrupulatne przestrzeganie diety bezglutenowej. Celiakia nie wymaga leczenia farmakologicznego, a jedynie zmiany dotychczasowych nawyków żywieniowych. Taka terapia przywraca śluzówce jelita cienkiego jej prawidłową strukturę – jelito zaczyna pokrywać się kosmkami jelitowymi i znów może przyswajać składniki odżywcze. Osoby sumiennie przestrzegające diety bezglutenowej mają szansę na pozbycie się wspomnianych dolegliwości, w tym bólu brzucha, wzdęć, biegunek, problemów skórnych czy zaburzeń seksualnych.

Przypisy:

  1. a b c 20 pytań i odpowiedzi dotyczących celiakii (teksty: Carlo Catassi) [dostęp: 27.08.2018].
  2. A. Szafarska-Popławska, Różne obrazy kliniczne celiakii, „Alergia” 2014, nr 1, s. 11-14.
  3. Celiakia i dieta bezglutenowa – praktyczny poradnik, G. Konińska, A. Marczewska, M. Źródlak (pod red.), Warszawa 2015.

O Genetyczne.pl

Genetyczne.pl jest serwisem informacyjnym w całości poświęconym chorobom genetycznym – tym rzadszym, jak i tym częściej występującym. Jest miejscem, w którym czytelnik znajdzie rzetelną informację na temat wielu zespołów wad wrodzonych, ich objawów, sposobów diagnozowania i leczenia. Na stronach naszego serwisu publikujemy również nowinki ze świata genetyki oraz wywiady z osobami zmagającymi się z wadami wrodzonymi. Współpracujemy też z portalami o tematyce zdrowotnej, w tym związanymi z genetyką i badaniami DNA oraz specjalistami z zakresu genetyki, dietetyki i psychologii. Staramy się, aby nasz serwis był regularnie wzbogacany o nowe treści. Dlatego też każdego tygodnia dodajemy opisy kolejnych chorób genetycznych i poruszamy kolejne problemy zdrowotne, których przyczyna może tkwić właśnie w genetyce.

Sprawdź także

Kod DNA

Choroby genetyczne – czym są, jak się je diagnozuje i leczy?

Z chorobami genetycznymi zmaga się w Polsce od 1 do 2,5 miliona osób. Mamy na …

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *