18 września 2018
Ogłoszenie
Strona główna - Dziecko - Depresja u dzieci i nastolatków
Smutny chłopiec siedzący tyłem na schodach

Depresja u dzieci i nastolatków

Słowo „depresja” bardzo często kojarzone jest ze stanem, który dotyka dorosłych ludzi, gdy nie mogą oni poradzić sobie ze swoim życiem lub też, gdy spotyka ich jakieś nieszczęście. Coraz częściej jednak słyszy się również o depresji dzieci i nastolatków. Zapewne trafiłaś już gdzieś na artykuł dotyczący tego niepokojącego stanu i zaczęłaś zastanawiać się czy Twoje dziecko nie boryka się z depresją. Oznak depresji jest kilka, sposobów radzenia sobie z nią również, a zatem nawet jeśli Twoje dziecko faktycznie dotknęła depresja, to możesz mu pomóc.

Przyczyny depresji u dzieci

Depresja to stan, który może pojawić się już u najmłodszych dzieci – niemowlaków. Wielu rodziców nie zdaje sobie z tego sprawy, bowiem depresja pojawia się najczęściej u dzieci, które trafiły do domu dziecka, zostały porzucone przez matki, musiały spędzić dłuższy czas w szpitalu i przede wszystkim nie zostały u nich zaspokojone potrzeby emocjonalne i fizyczne.

Przyczyny depresji zmieniają się z wiekiem. U dzieci w wieku szkolnym za wystąpienie tego stanu mogą odpowiadać problemy w szkole, zła atmosfera w domu, częste kłótnie rodziców, utrata kogoś lub czegoś bliskiego, zmiana miejsca zamieszkania, niski poziom zamożności rodziny itp. Trzeba jednak pamiętać, że depresja może zostać wywołana również przez czynniki biologiczne, a zatem nie zawsze bodźce zewnętrzne będą jej głównym powodem. Na wystąpienie depresji mogą mieć wpływ na przykład zaburzenia neuroprzekaźników a zatem czynniki biologiczne. Ponadto depresja może również zostać odziedziczona po rodzicach, jeśli mieli oni z nią problemy, czyli wpływ na jej wystąpienie mają również geny.

U nastolatków depresja może pojawić się z chwilą, gdy wchodzą w popularny „okres buntu”, czas poznawania szerszego środowiska, gdy chcą „wyrwać się” spod opiekuńczych skrzydeł rodziców, gdy pragną większej niezależności i swobody, a nie do końca ich pragnienia zostają spełnione lub też wyobrażenie rzeczywistości nie zawsze jest zgodne z jej prawdziwym obrazem. W tym czasie dzieci doświadczają wielu rozczarowań, porażek, muszą weryfikować swoją wizję świata i samego siebie, uświadomić sobie swoje prawdziwe potrzeby, w tym również potrzebę bliskości z drugim człowiekiem. Nastolatki bardzo często popadają w różnorodne konflikty z rodzicami, a także doświadczają rozmaitych, dramatycznych dla siebie wydarzeń, które mogą mieć wpływ na wystąpienie stanów depresyjnych. Rodzice nie zawsze uświadamiają sobie, że to co dla nich jest błahostką i nic nieznaczącą sprzeczką, dla dziecka może rosnąć do rangi problemu: być albo nie być.

Depresję mogą również przeżywać te dzieci, które przewlekle chorują albo doświadczyły przemocy.

Jeśli zatem Twoje dziecko mogło w ostatnim czasie przeżyć coś traumatycznego, nieprzyjemnego lub trudnego dla siebie albo też ktoś z Waszej rodziny cierpiał kiedyś na depresję to warto, abyś na swoją pociechę zwróciła większą uwagę. Oczywiście depresja może się pojawić również z innych powodów, które nie zawsze da się jednoznacznie ustalić, warto jednak zapamiętać czym może się objawiać i jak właściwie reagować, aby dziecku pomóc w jego problemie.

Objawy depresji

Depresja może pojawić się nagle i równie nagle ustąpić. Choroba ta może trwać od kilku dni nawet do kilkunastu miesięcy. Nigdy zatem nie będziesz natychmiastowo przygotowana na jej wystąpienie i prawdopodobnie początkowo nawet jej nie zauważysz u Twojego dziecka. Dlaczego? Ponieważ większość rodziców nie bierze pod uwagę tego, że ich dzieci mają depresję. Złe wyniki w nauce tłumaczy się brakiem ćwiczeń i pracy w domu, obniżony poziom nastroju to wina jesiennej aury, a dotychczasowe ulubione zajęcia po prostu się dziecku znudziły. Niestety może się również okazać, że powyższe zmiany w zachowaniu dziecka są właśnie wynikiem depresji.

Dzieci, które zapadają na depresję najczęściej cechuje obecność podobnych objawów. Są to na przykład problemy somatyczne takie jak ból brzucha, biegunki, zawroty głowy, duszności, nudności, nerwobóle itp. U dzieci depresyjnych bardzo często zmienia się waga ciała, pojawia się silne napięcie mięśniowe i ogólny niepokój. Rodzice mogą zaobserwować wyraźny smutek na twarzy dziecka, przygnębienie, niezdolność do radości i śmiechu. Z czasem pojawia się apatia i niechęć do jakiejkolwiek aktywności. Dzieci narzekają na brak chęci, energii, na zmęczenie i problemy ze snem. Zdarza się, że dziecko nagle wybucha złością albo nieuzasadnionym płaczem. Następują problemy w komunikacji na linii rodzice-dziecko, ponieważ dziecko nie chce mówić, ucieka, izoluje się, unika zarówno dorosłych jak i rówieśników. Rodzice, którym udaje się nawiązać rozmowę w tym trudnym okresie, mogą usłyszeć od dziecka na temat jego niskiej samooceny, poczuciu beznadziei i bezsensowności życia. Dzieci depresyjne odpychają od siebie to, co dotychczas było dla nich ważne i przyjemne np. ulubione jedzenie, zabawy, gry, książki itp. Ponieważ dzieci z depresją mają również kłopoty z koncentracją uwagi, z zapamiętywaniem, kojarzeniem i ogólnym przyswajaniem wiedzy, toteż znacznie pogarszają się ich oceny w szkole.

Należy jednak pamiętać, że każde dziecko jest inne, a zatem każde inaczej będzie depresję przechodzić. Czasami choroby nie daje się zaobserwować przez bardzo długi czas, ponieważ w gronie rówieśników dziecko zachowuje się całkowicie normalnie, natomiast w domu wszystko się zmienia. W takich sytuacjach rodzice często wyrażają swoją dezaprobatę dla otoczenia w jakim przebywa dziecko poza domem i uznają, że dziwne, złe i niezgodne z ich oczekiwaniami zachowania są wynikiem złego towarzystwa. Jeśli jednak podejrzewamy depresję, to nigdy nie powinniśmy swoich podejrzeń lekceważyć, ponieważ nieleczona depresja może prowadzić nawet do myśli samobójczych.

Pomoc w depresji

Po zdiagnozowaniu depresji klinicznej u dziecka najczęściej zaleca się terapię poznawczo-behawioralną bez udziału leków farmakologicznych. Zdarzają się jednak wypadki, w których sama terapia nie pomaga i konieczne jest wprowadzenie leków przeciwdepresyjnych. Bez ich zastosowania terapia behawioralna często nawet nie może się rozpocząć.

Terapię i leczenie przeprowadzają specjaliści czyli psycholog i psychiatra. Co jednak dla swojego dziecka w takiej sytuacji mogą zrobić rodzice?

Ponieważ depresja jest stanem bardzo trudnym, dziecko potrzebuje obecności osób, które są jej najbliższe, aczkolwiek obecność ta nie oznacza natarczywych pytań czy przesiadywania w jednym pokoju. Przede wszystkim rodzice powinni wczuć się w sytuację dziecka, zejść do jego poziomu, ponieważ tylko w ten sposób będą mogli zachować obiektywizm i w pełni zrozumieć istotę problemu.

Bardzo ważna jest empatia. Rodzice, którzy współodczuwają z dzieckiem, słuchają go i pozwalają się otworzyć, są dla niego wsparciem i tworzą bezpieczny azyl, do którego dziecko z depresją bardzo chętnie wejdzie.

Rodzicom, którzy chcą pomóc dziecku, nigdy nie wolno wyśmiewać się z lęków jakie ono odczuwa. Nawet w sytuacjach, gdy lęki te są całkowicie wyimaginowane i irracjonalne, rodzice powinni z całą powagą ich wysłuchać.

Dzieci z depresją maja różną potrzebę kontaktu fizycznego. Jeśli zechcesz się zbliżyć do swojego dziecka i na przykład je przytulić, a ono odepchnie Cię i odrzuci, to nie powinno być Ci przykro. Z pewnością nie nadszedł jeszcze czas na ten etap terapii, aczkolwiek każde przytulenie, pogłaskanie, czy pochlebne poklepanie po plecach może być znaczące dla pocieszenia dziecka. Jeśli natomiast Twoje dziecko nie chce bliskości, wówczas po porostu z nim bądź, czekaj na nie, emanuj spokojem i opanowaniem, nawet wówczas, gdy będzie Cię zaskakiwać.

Ważne: na dzieci z depresją nie należy krzyczeć, bowiem agresja może pogłębiać chorobę i potęgować jej objawy.

Nie tylko dzieci z depresją czekają na pochwały ze strony swoich rodziców, na ich uznanie i dobre słowo. Rodzice powinni zatem jak najczęściej chwalić dzieci za ich dokonania i postępy, a także po prostu okazywać im sympatię. Dzieci muszą wiedzieć, że ich obecność ma sens, jest potrzebna i mile widziana. Im częściej będziesz swojemu dziecku dawać taki przekaz, tym mniej będzie ono narażone na wystąpienie depresji.

Depresja i co dalej?

Dzieci inaczej przechodzą depresję niż dorośli. Zazwyczaj jest ona u nich krótkotrwała, ponieważ dzieci szybciej radzą sobie z problemami, łatwiej się zmieniają i chętniej wracają do udziału w życiu rodzinnym i szkolnym. Ponadto dzieci nadal kształtują swoje wzorce zachowań i charaktery, a zatem ciągle mają czas na zmiany.

Rodzice dziecka, które przeszło depresje powinni jednak pamiętać, ze depresja może mieć nawroty. Mogą się one pojawić w kilka miesięcy po zakończeniu terapii albo nawet za kilka lat. Nie oznacza to jednak, że dziecko trzeba traktować jak chore lub zaburzone w rozwoju. Dziecko które przeszło przez depresję niczego bardziej nie pragnie jak normalnego życia, funkcjonowania i traktowania, a rodzice powinni mu to zapewnić, zachowując jednocześnie czujność przed nawrotem złego stanu.

O Anna Bielaczyk

Anna Bielaczyk jest magistrem pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej - absolwentka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W życiu prywatnym mama 2-letniej córki Dagmarki. W wolnych chwilach ćwiczy jogę, poświęca się literaturze oraz swojej córeczce :)

Sprawdź także

Śpiący niemowlak

Ciemieniucha – jak sobie z nią poradzić?

Zapewne dla wielu niedoświadczonych rodziców może to być spory szok i powód do niepokoju, aczkolwiek …

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *