18 września 2018
Ogłoszenie
Strona główna - Dziecko - Spory między rodzeństwem – dlaczego dzieci kłócą się?

Spory między rodzeństwem – dlaczego dzieci kłócą się?

Jako rodzic z pewnością wielokrotnie zadajesz sobie pytania odnośnie Twoich sukcesów i błędów wychowawczych. Obwiniasz się, gdy dzieci postępują niezgodnie z Twoimi oczekiwaniami i jesteś bardzo dumna, gdy swoim zachowaniem wystawiają Ci dobrą opinię. Tak naprawdę jednak w wielu sytuacjach jako rodzic i dorosła osoba, nie wiesz jak postąpić, aby było uczciwie, sprawiedliwie i dobrze dla każdej ze stron. A co wówczas, gdy tych stron jest więcej niż dwie? Co wówczas, gdy masz więcej niż jedno dziecko i jako matka musisz szukać kompromisu między rodzeństwem? Co jeśli Twoje dzieci, nawet, gdy jest ich tylko dwójka, nie potrafią się ze sobą bawić i ciągle wyrywają sobie zabawki?

Dlaczego dzieci się kłócą?

Ile razy dziennie słyszysz kłótnie swoich dzieci? Ile razy musisz interweniować albo po prostu pytać co się stało? Ile razy dzieci wykrzykują Ci swoje zarzuty wobec rodzeństwa i ze łzami w oczach skarżą się na wzajemne postępowanie?

Tak naprawdę warto do tego przywyknąć, ponieważ rodzeństwa zawsze będą się między sobą spierać i rywalizować. Jest jakoby wpisane w ludzką naturę, że bracia i siostry trudno dochodzą do porozumienia. O co się kłócą? O wszystko. Przyczyną nieporozumienia mogą być różnorodne przedmioty, a w szczególności zabawki, książki, gry itp. Rodzeństwa nie zawsze potrafią się dzielić nie tylko przedmiotami, ale również terytorium, dlatego spór może wywołać mieszkanie w jednym pokoju albo zajęcie ulubionego fotela.

Często przyczyną awantury jest zazdrość albo chęć dominacji nad bratem czy siostrą. Równie często sporu prowadzą problemy natury emocjonalnej – jedno dziecko czuje się mniej kochane niż drugie i chce się na nim odegrać.

Kłótnie oczywiście różnią się od siebie, a ich przebieg zależy od różnych elementów np. od wieku dzieci, ich płci, charakterów, kolejności narodzin, wcześniejszych doświadczeń itp. Niezależnie jednak o rodzaju kłótni i jej przyczyny, żaden spór nie powinien przeradzać się w czyny agresywne i przemoc. Nad tym powinni czuwać rodzice i to jest ich główne zadanie, obok tłumaczenia, uzasadniania i wskazywania drogi właściwego zażegnania konfliktu.

Starszy brat mądrzejszy? Młodsza siostra wrażliwsza?

Rodzice bardzo często popełniają jeden, podstawowy błąd wychowawczy – faworyzują młodsze dziecko, ponieważ uznają je za słabsze, mniej doświadczone i bezbronne w obliczu kłótni ze starszym rodzeństwem. Myślenie takie może okazać się błędne, ponieważ maluchy potrafią świetnie walczyć o swoje, a nawet prowokować do awantur i wykorzystywać swoje uprzywilejowane położenie w oczach rodzica. Starsze dziecko, które wielokrotnie zostaje uznane za winne rozpoczęcia sporu, czuje się źle w takiej atmosferze i ma zdecydowane poczucie krzywdy, rodzic natomiast nie zdaje sobie sprawy z tego, że postąpił niewłaściwie.

Unikanie konfliktów zdaje się być prostsze, gdy między dziećmi jest większa różnica wieku. Starsze dzieci są bowiem wówczas mądrzejsze i mają własne sprawy, aczkolwiek są one uznawane przez młodsze rodzeństwo za autorytet i maluchy często dają im w kość swoją ciągłą obecnością, pytaniami i bezpośredniością. Nie wszystkie starszaki potrafią się z tym uporać i nie wszystkie są zadowolone z tego, że rodzice „zafundowali” im młodszego „natręta”. Ponadto sami rodzice chcieliby, aby starszy brat czy siostra pomogli w opiece i wychowaniu młodszego dziecka, przez co mogą prowadzić do jeszcze większych kłopotów w relacji między rodzeństwem.

Mniejsza różnica wieku między dziećmi ma zarówno swoje zalety jak i wady. Przede wszystkim dzieci mają więcej wspólnych zainteresowań i potrafią wymyślać wspólne zabawy. Jeśli różnica wieku wynosi około pięciu lat, wówczas bardzo ważną rolę odgrywa fascynacja malucha starszym rodzeństwem, z którego chce brać przykład i od którego chce się uczyć. Starsze dziecko może czasami lekceważyć młodsze rodzeństwo, a nawet go unikać, ponieważ jest dla niego zbyt męczące, ale z wiekiem relacje te powinny się zmieniać i ważniejsza powinna stać się odpowiedzialność i troska o młodszego.

Młodsze dzieci nie zawsze rozumieją dlaczego straszy brat lub siostra nie chcą ich towarzystwa. Często pojawia się smutek i rozczarowanie, gdy rodzeństwo wygania ich ze swojego pokoju. Maluchy mogą czuć się odrzucone, a zadaniem rodzica jest stopniowe tłumaczenie im, że rodzeństwo czasem musi pobawić się oddzielnie po to, aby później wspólnie wymyślać nowe ciekawe zabawy. Oczywiście Ty, jako matka, możesz i powinnaś sama z maluchem się bawić jak najczęściej, ale zawsze pamiętaj, że gdy starsze dziecko pojawi się w drzwiach, powinnaś zaproponować mu udział w Waszej zabawie. Dzięki temu nikt nie będzie czuł się odrzucony i z pewnością miło spędzicie wspólnie czas.

Gdy między dziećmi jest niewielka różnica lat, wówczas najczęstsze spory dotyczą zabawek, bajek i książeczek. Małe dzieci nie potrafią się bowiem dzielić i nie potrafią bawić się z innymi. Dopiero z czasem umiejętności te zaczynają się wykształcać i zarówno dzieci, jak i rodzice, zaczynają doceniać ich zacieśnienie.

Jak szukać kompromisu?

Spory między rodzeństwem to sprawa, która dotyczy całej rodziny, aczkolwiek mediator w każdym sporze powinien być jeden. Zdecydujcie się zatem, kto w danej sytuacji będzie rozmawiać i ewentualnie decydować o sposobie rozwiązania sporu. Im więcej osób miesza się do kłótni tym trudniejsze może okazać się jej zażegnanie.

Co zatem jako rodzic możesz zrobić, gdy dzieci zaczynają na siebie krzyczeć? Przede wszystkim nigdy nie pozwalaj na to, aby się wzajemnie obrażały, wyzywały i szarpały. Takie zachowania prowadzą do coraz większej agresji, a później do przemocy takiej jak bicie. Oczywiście nigdy nie karz dzieci przemocą, czyli np. popularnymi klapsami, ponieważ  w ten sposób dajesz im sprzeczne sygnały – rodzice biją, to dlaczego mi nie wolno? Nigdy również nie obrażaj dzieci, ponieważ dzieci przenoszą później wyzwiska na swoje rodzeństwo. Nawet jeśli maluchy zasłyszą kłótnie dorosłych, wówczas bardzo często używają podobnego słownictwa w kłótniach między sobą. Trzeba zatem uważać na to, co się mówi i robi, jeśli chcemy dla dzieci stanowić właściwy wzorzec do naśladowania.

Jeśli kłótnia już trwa, a Ty dopiero pojawiasz się na placu bitwy, wówczas postaraj się ustalić co jest jej przyczyną. Jeśli to zabawka, to możesz ją skonfiskować dzieciom i ustalić zasady na jakich będą mogły ją odzyskać. Jeśli dzieci pokłóciły się o terytorium wspólnego pokoju, wówczas być może nadszedł czas na oddzielne pokoje, albo równy podział dotychczas zamieszkiwanego pomieszczenia. Jeśli natomiast kłótnia dotyczy sfery emocjonalnej któregoś z dzieci wówczas powinnaś porozmawiać z każdym dzieckiem z osobna.

Czy rodzice powinni ingerować w nawiązywanie więzi między rodzeństwem? W pewnym stopniu na pewno, ale warto również niektóre sprawy pozostawić własnemu biegowi. Czasami wystarczy, że pozostawisz dzieci zamknięte w pokoju i pozwolisz im go opuścić dopiero wówczas, gdy dojdą do porozumienia. W takiej sytuacji rodzeństwo może połączyć wspólna złość na rodzica, która dla Ciebie być może będzie trudna, ale dla nich będzie stanowić pierwszy krok do budowania własnego dziecięcego frontu. Ważne jest jednak abyś nie kazała się dzieciom w takim przypadku przepraszać. Mają one nauczyć się komunikować, wyrażać swoje emocje, dojść do porozumienia i rozwiązywać spory na własny sposób. Same muszą zdecydować czy należy się wzajemnie przeprosić. Nauka mówienia „proszę”, „dziękuję” i „przepraszam” należy do Ciebie i jest ważna, ale dzieci muszą zrozumieć, że przeprosiny są konieczne i wartościowe. Oczywiście jeśli między dziećmi spór jest tak zażarty, że przechodzi w agresję wówczas dzieci trzeba rozdzielić, bowiem mogłoby dojść do tragedii, jeśli dzieci pozostałyby same w jednym pomieszczeniu.

Rodzice w obliczu kłótni dzieci najczęściej decydują się na ukaranie jednego z nich, warto jednak pamiętać, że jeśli nie byłaś od początku świadkiem sporu, wówczas nigdy nie będziesz wiedzieć czy Twoja kara jest słuszna. Lepiej zatem zajmować stanowisko mediatora i razem z dziećmi wypracowywać kompromis, porozumienie i wzajemne stosunki w przyszłości.

Sprawiedliwi rodzice

Czy próbując rozwiązać konflikty swoich dzieci możesz być sprawiedliwa i zachować właściwy dystans, który pozwoli dobrze rozwiązać problem? Jest to bardzo trudne, ale możliwe. Przede wszystkim musisz wiedzieć, że nie tyle do sprawiedliwości powinnaś dążyć, co do znalezienia mądrego rozwiązania kłopotów. Dzieci w różnym wieku mają różne potrzeby, a rodzicom przypada ich realizacja. Podczas rozwiązywania konfliktów należy zatem brać pod uwagę nie tylko przyczynę ich wystąpienia, ale również takie elementy jak wiek dziecka, płeć, cechy charakteru. Tylko szczegółowa ocena sytuacji i uczestniczących w niej osób pozwoli Ci wyciągnąć właściwe wnioski i wybrać właściwy sposób uczestniczenia w niej.

Sprawiedliwi rodzice to tacy, którzy będą starali się zrozumieć obie strony konfliktu, a także docenią niektóre elementy rywalizacji miedzy dziećmi, jako kolejny etap ich rozwoju. Kłótnie bowiem uczą asertywności, dochodzenia do kompromisów, wzmacniają odporność na stres, wpływają na rozwój inteligencji emocjonalnej, motywują do działania i uczą konsekwencji w dążeniu do celu. Mądrzy rodzice będą również zapobiegać złym stronom dziecięcych sporów, czyli nie będą dopuszczać do obniżania się poczucia własnej wartości u dzieci, do zazdrości i nieprzyjemnej domowej atmosfery, do bójek, do braku rozwiązania konfliktu.

Rodzice powinni również dzieciom uświadamiać, że choć są rodzeństwem to są różnymi ludźmi, z różnymi potrzebami i różnie są kochani, choć zawsze jednakowo mocno. Podkreślanie indywidualności dzieci bardzo pozytywnie wpłynie na ich rozwój, na ich wzajemne postrzeganie się, a także na wypracowanie pozytywnych stosunków z innymi członkami rodziny, do czego zawsze usilnie dążymy.

O Anna Bielaczyk

Anna Bielaczyk jest magistrem pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej - absolwentka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W życiu prywatnym mama 2-letniej córki Dagmarki. W wolnych chwilach ćwiczy jogę, poświęca się literaturze oraz swojej córeczce :)

Sprawdź także

Śpiący niemowlak

Ciemieniucha – jak sobie z nią poradzić?

Zapewne dla wielu niedoświadczonych rodziców może to być spory szok i powód do niepokoju, aczkolwiek …

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *