18 września 2018
Ogłoszenie
Strona główna - Zdrowie - Leki powodujące nadwagę

Leki powodujące nadwagę

Nadwaga i otyłość są zmorą krajów europejskich. W Polsce co druga osoba ma problem z nadmierną masą ciała. Przyczyną takiego stanu jest przede wszystkim zmieniający się styl życia. Coraz więcej czasu spędzamy w pozycji siedzącej, nasza dieta jest zdecydowanie bardziej bogatokaloryczna i bogatotłuszczowa niż jeszcze parę lat temu, a o aktywności fizycznej nie mamy nawet czasu pomyśleć. Otyłość jest związana także z genetyką, środowiskiem, w którym żyjemy, a nawet mikroflorą bakteryjną jelit. Warto pamiętać, że jej przyczyną może być również przyjmowanie niektórych leków.

Kto powinien uważać?

Leki mogą powodować wzrost łaknienia lub spowolnienie przemian metabolicznych zachodzących w organizmie i w ten sposób wpływać na zmianę masy ciała. Do najczęściej stosowanych substancji leczniczych, wykazujących takie działanie zalicza się neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe, sterydy oraz progestageny

Neuroleptyki (np. chlorpromazyna, tiorydazyna, droperydol) to grupa leków stosowanych w psychiatrii. Wskazaniem do ich stosowania jest schizofrenia oraz inne odmiany psychoz. Leki przeciwpsychotyczne powodują zahamowanie aktywności komórek nerwowych i tym samym wywierają efekt uspokajający. U większości chorych przewlekle stosujących neuroleptyki rozwija się nadwaga, a następnie otyłość. Największy przyrost masy ciała obserwuje się na początku terapii. Natomiast najwyższe prawdopodobieństwo przytycia występuje podczas stosowania klozapiny i olanzapiny. Zażywanie leków z tej grupy powoduje również szereg zaburzeń metabolicznych, sprzyjających rozwojowi cukrzycy i nieprawidłowemu profilowi lipidowemu.

Depresja

Klasyczna depresja kojarzona jest z utratą apetytu i zdecydowaną utratą masy ciała. Coraz częściej podkreśla się jednak, że choroba ta jest również związana z otyłością. Okazuje się, że otyłość może być przyczyną, a jednocześnie skutkiem zaburzeń nastroju. W pierwszym przypadku nadmierna masa ciała jest czynnikiem powodującym załamanie, a tym samym sprzyjającym depresji. W drugim, stany depresyjne mogą powodować nadmierny, niekontrolowany apetyt.

Leczenie farmakologiczne to kolejna przyczyna otyłości u tych pacjentów. W szczególności stosowanie trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (np. imipramina, amitryptylina, dezypramina) obarczone jest ryzykiem przyrostu masy ciała. Powodują one zwiększenie łaknienia oraz obniżenie intensywności przemian metabolicznych.

Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne są stosowane w zespołach natręctw, leczeniu nocnym u dzieci, stanach lękowych, nerwicach i bulimii.

Leki przeciwpadaczkowe

Niektóre leki przeciwdrgawkowe, takie jak karbamazepina, sole litu czy walproiniany również sprzyjają tyciu. Największe prawdopodobieństwo przyrostu masy ciała dotyczy dwóch ostatnich. Zmiana masy ciała obserwowana jest głównie na początku leczenia. Trudno przewidzieć, ile kilogramów przybędzie pacjentowi. Tak jak w przypadku wszystkich innych wymienionych leków, najwięcej zależy od niego samego – jaką dietę będzie stosować i ile czasu przeznaczy na aktywność fizyczną.

Sterydy

Glikokortykosteroidy, nazywane potocznie sterydami, to grupa leków wykazujących działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne i immunosupresyjne. Ich zastosowanie jest bardzo szerokie. Oprócz leczenia niedoborów hormonów kory nadnerczy, zalecane są w przebiegu różnych chorób, przebiegających z silnym stanem zapalnym, i w przypadku których korzystne jest osłabienie układu odpornościowego. Sterydy podawane są astmatykom, pacjentom z chorobami autoimmunologicznymi, w schorzeniach dermatologicznych, a także u osób po przeszczepach narządów.

Leki te powodują dużo działań niepożądanych. Sprzyjają bezsenności, zaburzeniom metabolicznym, niedoborom wapnia, jaskrze, a także otyłości. U pacjentów długotrwale przyjmujących sterydy tkanka tłuszczowa odkłada się na twarzy, w okolicy karku oraz na tułowiu. W wyniku szybkiego przyrostu masy ciała na skórze często pojawiają się rozstępy.

Hormony tarczycy, tabletki antykoncepcyjne, leki przeciwcukrzycowe

Lista leków, które mogą powodować przyrost masy ciała jest jeszcze szersza.

Obecnie stosowane tabletki antykoncepcyjne mają minimalny wpływ na regulację masy ciała. Nie powinny stymulować apetytu, mogą jedynie być przyczyną „dietetycznych zachcianek”. Umiar w spożywaniu posiłków powinien zupełnie zapobiec przytyciu. Faktem jest natomiast, że estrogeny powodują zatrzymanie wody w organizmie. Co prawda waga może wykazać większą o 2 kilogramy masę ciała, jednak nie ma to żadnego związku z przytyciem.

Początek zażywania hormonów tarczycy często wiąże się z przyrostem masy ciała, ale zazwyczaj jest  to pożądany efekt. Takie leczenie stosuje się u pacjentów z niedoczynnością tarczycy, którzy zwykle zmagają się z niedoborem masy ciała. W późniejszym okresie, odpowiednio dobrana dawka leków i zbilansowana dieta pomogą zachować odpowiednią sylwetkę.

Utrzymane należnej masy ciała jest jednym z ważniejszych celów terapii cukrzycy. Tymczasem stosowanie niektórych leków obniżających stężenie glukozy we krwi, może być przyczyną przybierania na wadze. Stosowanie preparatów zwiększających wydzielanie insuliny lub samej insuliny zwiększa apetyt i powoduje przyrost masy ciała. Dlaczego? Ponieważ insulina jest hormonem anabolicznym, czyli magazynującym energię i stymulującym procesy rozbudowy.

Faktem jest, że farmakoterapia może sprzyjać otyłości. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że chodzi tu jedynie o zwiększenie prawdopodobieństwa przytycia, a nie bezpośrednie powodowanie przyrostu masy ciała. Najczęstszym mechanizmem odpowiedzialnym za ten efekt jest zwiększenie łaknienia. Zatem, aby zapobiec nadwadze, wystarczy najczęściej nad nim zapanować, stosować indywidualną dietę i poświęcić odpowiednio dużo czasu na aktywność fizyczną.

O Joanna Chudzicka

Joanna Chudzicka jest absolwentką Wydziału Lekarskiego II Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Dotychczasowe doświadczenie zdobyła w trakcie licznych praktyk w szpitalach oraz poradniach specjalistycznych. W przeszłości uczestnik i koordynator międzynarodowego projektu Nutrition Day. Brała także udział w pracach nad aplikacją mobilną "Wiesz co jesz".

Obecnie jest członkiem Polskiego Stowarzyszenia Dietetyków. Ponadto bierze udział w polsko-szwajcarskim projekcie, którego celem jest edukacja żywieniowa konsumentów. Redaktor portali internetowych.

Prywatnie miłośniczka podróży i turystyki górskiej. Ostatnie wakacje spędziła w Albanii. W najbliższym czasie planuje odwiedzić Armenię i Gruzję.

Sprawdź także

Kobieta, profil na słońcu

Do czego prowadzi nieodpowiednia pielęgnacja błony śluzowej nosa?

Nos, wraz z całą swoją wewnętrzną strukturą, stanowi początek dróg oddechowych i to od niego …

Jeden komentarz

  1. „Takie leczenie stosuje się u pacjentów z niedoczynnością tarczycy, którzy zwykle zmagają się z niedoborem masy ciała.” – chyba raczej z nadmiarem masy ciała…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *